Zastrzeżenie PESEL to bezpłatna ochrona przed wykorzystaniem Twoich danych do wyłudzenia kredytu, pożyczki, zakupów na raty czy duplikatu karty SIM. Nie blokuje wizyt u lekarza, spraw urzędowych, podróży ani ważności dokumentów. Usługa jest dobrowolna i dostępna dla pełnoletnich osób mających numer PESEL.
Co daje zastrzeżenie PESEL?
Po zastrzeżeniu numeru PESEL instytucja, która ma obowiązek sprawdzić jego status, nie powinna zawrzeć określonej umowy ani wykonać wybranej operacji. Mechanizm ogranicza ryzyko, że ktoś posłuży się Twoimi danymi bez wiedzy i zaciągnie zobowiązanie finansowe.
Od 1 czerwca 2024 r. banki i inne instytucje finansowe muszą weryfikować status PESEL przed wykonaniem wskazanych czynności. Jeżeli mimo aktywnego zastrzeżenia udzielą kredytu lub pożyczki, przepisy ograniczają możliwość dochodzenia takiego zobowiązania od osoby, której dane wykorzystano.
Przed czym chroni zastrzeżony numer?
Weryfikacja statusu PESEL jest wymagana między innymi w następujących sytuacjach:
- Kredyt lub pożyczka – zastrzeżenie utrudnia zawarcie umowy na Twoje dane.
- Zakupy na raty – dotyczy sytuacji, w których raty wiążą się z kredytem konsumenckim.
- Nowy rachunek bankowy – bank sprawdza status przy zawieraniu umowy rachunku oszczędnościowego lub oszczędnościowo-rozliczeniowego.
- Duplikat karty SIM – blokada ogranicza ryzyko przejęcia numeru telefonu, który może służyć do potwierdzania operacji bankowych.
- Wybrane czynności notarialne dotyczące nieruchomości – na przykład sprzedaż, zakup lub obciążenie nieruchomości.
- Duża wypłata gotówki w placówce banku – chodzi o kwotę przekraczającą trzykrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Bank może sprawdzić status także wtedy, gdy zmieniasz warunki umowy w sposób zwiększający zadłużenie. Zastrzeżony PESEL nie blokuje zwykłych operacji, takich jak przelew internetowy czy wypłata pieniędzy z bankomatu.
Zastrzeżony PESEL a codzienne sprawy
Zastrzeżenie nie oznacza wyłączenia numeru PESEL ani utraty ważności dokumentów. Nie musisz go cofać przed wizytą u lekarza, wykupieniem recepty czy załatwieniem sprawy w urzędzie.
| Czynność | Wymaga odblokowania PESEL? | Wpływ zastrzeżenia |
|---|---|---|
| Zawarcie umowy kredytu lub pożyczki | Tak | Instytucja powinna odmówić wykonania czynności przy aktywnym zastrzeżeniu. |
| Zakupy na raty finansowane kredytem | Tak | Przed transakcją może być konieczne cofnięcie zastrzeżenia. |
| Wizyta u lekarza lub pobyt w szpitalu | Nie | Świadczenia medyczne działają bez zmian. |
| Sprawy urzędowe | Nie | Możesz załatwiać sprawy w urzędzie i wyrabiać dokumenty. |
| Podróż za granicę | Nie | Zastrzeżenie nie blokuje przekraczania granicy ani lotu. |
| Wypłata gotówki z bankomatu | Nie | Zwykła wypłata w bankomacie pozostaje dostępna. |
Bez odblokowania nadal możesz też głosować, korzystać z profilu zaufanego, podpisywać umowy w pracy oraz używać ważnego dowodu osobistego, paszportu i prawa jazdy. Wyjątkiem jest duża wypłata gotówki w kasie banku, objęta ustawowym limitem.
Jak zastrzec lub cofnąć zastrzeżenie PESEL?
Statusem możesz zarządzać online w aplikacji mObywatel, w serwisie mObywatel.gov.pl albo stacjonarnie w dowolnym urzędzie gminy. Do obsługi elektronicznej potrzebujesz jednej z dostępnych metod potwierdzenia tożsamości, na przykład bankowości elektronicznej, profilu zaufanego, e-dowodu lub podpisu kwalifikowanego.
Online wykonaj następujące czynności:
- Zaloguj się do aplikacji mObywatel lub serwisu mObywatel.gov.pl.
- Otwórz usługę „Zastrzeż PESEL”.
- Wybierz zastrzeżenie albo cofnięcie zastrzeżenia i potwierdź operację.
- Przy cofaniu zdecyduj, czy status ma zostać zmieniony bezterminowo, czy PESEL ma automatycznie zastrzec się ponownie w określonym dniu i o określonej godzinie.
W urzędzie gminy składasz wniosek i potwierdzasz tożsamość dokumentem. Urzędnik może wydrukować wniosek z systemu. Zarówno zastrzeżenie, jak i jego cofnięcie są bezpłatne i realizowane w czasie rzeczywistym.
Między zmianami statusu trzeba zachować co najmniej 30 minut przerwy. Dlatego po cofnięciu zastrzeżenia nie zawsze da się od razu ponownie go aktywować. Jeśli planujesz operację w banku, u notariusza lub u operatora telekomunikacyjnego, cofnij blokadę odpowiednio wcześniej.
Najbezpieczniejszy model to stałe zastrzeżenie PESEL i czasowe cofanie go tylko na potrzeby konkretnej czynności. Po jej zakończeniu możesz ponownie aktywować ochronę.
Zastrzeżenie PESEL zwiększa bezpieczeństwo finansowe, a jednocześnie nie paraliżuje codziennego życia. Najlepiej utrzymywać je aktywne i odblokowywać wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego konkretna operacja.
